English

In this video we talk about two of the basic laws of our universe. Heisenberg’s Uncertainty and Gravitation (in the context of General and Special Theories of Relativity).

 

Evrenin Temel Yasaları – Kuantum Fiziği – AB Proje bu video
Bu videomuzda evrenin temel yasalarından kozmolojiyle bağlantılı olan ikisinden bahsettik.

Heisenberg’in Belirsizlik İlkesi

Kuantum mekaniğinin temel özelliklerinden birisi olan Belirsizlik İlkesi birbiriyle uyumlu olmayan (non-commuting) iki fiziksel özelliğin bir arada kesin biçimde bilinemeyeceğini belirtir. Bu ilkeye göre bir nesnenin konumunu kesin olarak biliyorsanız momentumundaki belirsizlik sonsuzdur, aynı şekilde momentumunu kesin olarak biliyorsanız konumundaki belirsizlik sonsuzdur. Dolayısıyla nerede olduğunu tam olarak bildiğiniz bir nesnenin bir an sonraki hareketini bilemezsini, aynı şekilde bir sonraki hareketini kesin olarak bildiğiniz bir nesnenin yerini bilemezsiniz.

Bir diğer örnekse enerji ve zamandır. Örneğin enerjisini kesinlikle bildiğiniz bir nesne için zamandan söz edemezsiniz, sonsuza kadar enerjisi o şekilde kalacaktır. Buna bir örnek olarak ışık verilebilir. Işık paketlerinin enerjileri tam olarak bellidir ve ışık hızında giderler, bu nedenle onlar için zaman geçmez. Yani ışık hızında hareket eden bir nesne için zaman geçmeyecektir ve enerjisi değişene (bir başka şeyle etkileşime geçip enerji akışı sağlayana kadar) zaman o nesne için geçmeyecektir. Bu konu bize Özel Görelilikteki kırmızıya ve maviye kayma fenomenleri konusunda içgörü sunar.

Kütleçekim Yasası (Genelçekim Yasası)

Bir diğer yasaysa Kütleçekim ya da Genelçekim yasasıdır. Bu yasa bize maddenin ve enerjinin uzay-zamanı büktüğünü söyler. Bu bükülmüş uzay-zaman üzerinde hareket eden diğer nesneler ise (ışık veya madde) en az eylem prensibine uygun olarak iki nokta arasındaki en kısa mesafede hareket ederler. Eğer uzay-zaman bükülmüşse bu mesafe uzayda bir eğri olarak görünecektir. Genel göreliliği doğrulayan en erken deneylerde bir Güneş tutulması esnasında Güneş’in arkasında kalan yıldızların ışığını ne kadar büktüğü üzerinden gözlemler yapılmıştır.

Bu yasaların bize getirdiği en büyük şeylerden birisi felsefi bir zemin kaymasıydı. Klasik Newton fiziğinde sabit, ayrı ve mutlak olan uzay ve zaman artık birleşik ve eğilip bükülebilir olarak kabul edildi. Bu sayede özel ve genel görelilik geliştirilebildi ve fiziğe yepyeni kapılar açıldı. Evrenin genişlediğini, yıldızların kütlelerini ve karanlık enerji gibi fiziksel ancak gözlemimize henüz kapalı olan gerçekleri bu sayede öğrenebildik.

 

Zeki Seskir

METU, Physics PhD and STPS MSc. candidate. Part-time blogger on düzensiz

Across the Universe AB projesinin en zor bölümü evrenimizle ilgili. Daha pek çok video ile projenin takımlarının şu konularda raporlar hazırlamalarına yol gösterici olacağız

Evrenbilimdeki son gelişmeler;
Felsefeyi, bilimi, sosyolojiyi, dinleri ve günlük hayatı nasıl etkileyecek?

Kanala abone olmak için tıklayın; ➤ http://bit.ly/2jRGPGG

Across the Universe AB Projesi ➤ http://bit.ly/2lDQ7uc

Sosyal Medya ➤ Facebook Page http://bit.ly/2kfbZJ4

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu girin
Lütfen isminizi buraya girin